Те паледа, мо тыгай оптике чыве? Компьютер коля компьютерлан кид дене кучылтмо ончыктышо ӱзгар, изи предмет гыч шогышо, тудо ӱмбал мучко кок габаритыште кид дене управлений йымалне куснен. Компьютер шотышто, чыве — персональный компьютерын периферийже, тудо компьютер экраныште курсорын тарванылмыжым виктараш кучылталтеш. Тиде блогышто чыве историйым да тудын компьютер тӱняште кӱлешлыкшым онча.
Чыве историй:
Пытартыш лу ий жапыште компьютер чыве-влак кужу корным эртеныт. Икымше чыве, шонен лукмо 1963 Дуглас Энгельбарт, кок орава да кнопкан металл да пу ӱзгар лийын. Тудо икымше компьютер дене пайдаланыме ондакысе телепринтер-влак негызеш ышталтын. Чыве дене пайдаланаш, пайдаланыше ик ораважым курсорын кусарыме могырышкыжо кусарыме ыле.
ИК коля кӱлеш лийын, вет телепринтер-влакын клавиатурышт да принтерышт лийыныт, но экраныште курсорым кусарыме йӧн лийын огыл. Энгельбартын чывыжым Билл Инглиш Xerox Пало-Альто шымлыме рӱдерыште саемден (PARC) 1970-ше ийла тӱҥалтыште. Лач тунам чыве лӱмым налын. Xerox чыве компьютер дене шнур дене ушен. Тудын кум кнопкыжо да прокруткаже лийын. Ешартыш, чыве ынде компьютер дене шнур дене ушен огыл — тудо беспроводной лийын.
Мо тыгай оптике чыве?
Оптике чыве — компьютер чыве, тудо светодиод але лазер дене тарванылмашым эскера але пален налеш. Икымше гана тудым Microsoft компаний 14 апрельыште луктын. 19, 1999. Тудо икымше чыве лийын, кудым оптике отслеживаний технологий дене массовый ыштен лукмо. Оптике чыве кугурак тарванылмашым ыштен кертеш.
Оптике чыве — пуртымо ӱзгар, тудо шке тарванылмыжым изи куатан волгыдо дене волгалтарыме дене висаш полша, вара волгыдым отслеживатлымаш, кузе тудо пӧртылеш, интегрироватлыме датчик дене пайдаланен. Оптике чыве — пуртымо ӱзгар, тудо шке тарванылмыжым изи куатан волгыдо дене волгалтарыме дене висаш полша, вара волгыдым отслеживатлымаш, кузе тудо пӧртылеш, интегрироватлыме датчик дене пайдаланен.
Оптик чыве кеч-могай ӱмбалне пашам ыштен кертеш, да тудо ок кӱл чыве ӱмбал. Лазер чыве йымалне верланен да тарванылмашым эскераш кучылталтеш. Тудо чыве шар гай, но оптике датчик дене пашам ышта. Оптик чывын кок версийже уло, светодиод дене пайдаланыше да лазер дене пайдаланыше.
Нуно эн чӱчкыдын ӱстембал компьютерлаште кучылталтыт, но ноутбук компьютерлаште муаш лиеш. Оптике чыве-влакым чӱчкыдынак шар чыве деч йӧратат, вет нунылан ӱмбал ок кӱл чыве ӱмбал але чыве ӱмбал, але пайдаланыше “развертка” чыве ӱмбал але ӱмбал ӱмбалне ончыко-пычкемыш.
Оптике чыве-влак ятыр жап стандарт лийыныт да кызытат эн йӧратыме ойырен налме улыт. Нуно чыве ӱмбалне волгыдын тарванылмыжым эскерен пашам ыштат. Бирок, оптике чыве дене пайдаланыме годым икмыняр ситыдымаш уло. Нунын чулымлыкыштым да начар чынлыкыштым ончыктышо шуко критике уло. Нуно тыгак шке йолташышт семын пеҥгыде огытыл, механике чыве.
Оптике чыве-влакым механике чыве-влаклан альтернатива семын пуртеныт. Нуно кнопкым темдалме дене пашам ыштат, кудыжо компьютерыш сигналым да данныйым колта. Оптике чыве-влакын ӱмырышт механике чыве-влак деч ятырлан кужурак, вет нунын нимогай тарванылше ужашышт уке.
Светодиодный чыве
Светодиодный чыве ужар тӱсым кучылтеш (але кок) волгалтарыше диод (СВЕТОДИОДНЫЙ) тудын йымалныже ӱмбалым волгалтараш да волгыдо образецын вашталтышыжым пален налаш фотодатчикым кучылтеш. Тудын светодиодный чыве ӱмбалне чыве указатель кӱжгӧ ковёр але одеял ӱмбаке пыштыме годым локтылалтеш да тиде жапыште чыве указательым кусарыме неле. Светодиодный чыве эн сай, вет тудо йошкар ӱмбалне эн сайын пашам ышта.
Оптик чыве-влак тарванылмашым пален налаш светодиод ден волгыдо датчикым кучылтыт. Светодиод волгыдо пучым луктеш. Кузе чыве тарванен, ӱмбал гыч волгалтарыше волгыдо вашталтеш. Волгыдо датчик ӱмбал дене волгалтарыме волгыдын куатшым пален налеш. Лийшаш коля вара информацийым компьютерыш колта. Компьютер данныйым обрабатыватла да чыве тарванылмашыш савыра, тидыже чыве дене тыгак пайдаланаш йӧным пуа, кузе механике чыве дене. Механический чыве деч ӱшанлырак да чын улмо деч посна, оптике чыве-влак тыгак батарейышке шагалрак кучылтыт да кужурак ӱмыран улыт.
Лазер чыве:
Лазер чыве — компьютер чыве, тудо лазер пучым кучылтын, чыве ӱмбал деке тарванылмашым пален налеш. Икымше оптике чывым 1945 ийыште шонен луктыныт. 1996 Кенджиро Такаянаги япон компанийыште Logitech. Лазер чыве 1990-ше ийла мучаште ончыкталтын, да тудо тошто стильысе механике чывым алмаштен, вет тудын петыралтше йымал ӱмбалже пыльдырийым да лавырам ок шыҥдаре.
Лазер чыве лазер диод дене ӱмбал ӱмбаке волгыдо верым луктеш. Волгыдо точко экраныште курсорын тарванылмыжлан кусаралтеш. Лазер чыве светодиодный чыве деч шергырак да посна кӱлеш чыве ӱмбал. Лазер чыве, Вес могырым ., пеҥгыде ӱмбалне эн сайын пашам ышта, вет тудо волгыдо пучым луктеш да волгыдо пучын тарванылмыжым шижеш. Чыве лазер чыве гын, мыняр улмым тергаш кӱлеш ДПИ тудо уло да тудо регулируемый але уке. Тыланда кучылташ йӧнан чыве налаш шонеда гын, те налза, тудо пеш куштылго але пеш неле огыл.
Оптике чыве да механике чыве
Оптике чыве-влак тарванылмашым пален налашлан светодиодный волгыдо источникым да фотодатчикым кучылтыт. Светодиод чыве йымалне ӱмбалым волгалтара, да фотодатчик волгыдым поген налеш. Датчик волгыдын кугытшо вашталтме нерген компьютерлан увертара, кудо тарванылме данныйым обрабатыватла да курсор тарванылмашыш кусара.
Механике чыве-влак эше резине шар дене пайдаланат. Шар монтироваться на вал, да тудо чыве кӧргыштӧ пӧрдеш, кузе те тудым кусарыме. Чыве схемыже шарын койышыжым шарын тарванылмыж дене лекше электричестве импульсым шотлен пален налеш. Тиде информаций вара компьютерыш колталтеш, кушто курсор куснен.
Мучашмут:
Ӱшанем, тыланда мемнан статьяна келшен, мо тыгай оптике чыве. Оптик чыве — пеш пайдале ӱзгар, тудым кеч-кӧат кучылт кертеш. Тиде шинчымаш дене, тендан чыве утларак чын кучылташ лиеш, утларак контроль дене, да тендан кидлан йӧнанрак йӧн дене.
Тиде жапыште, тендан сай шонымашда лийшаш, мо оптике чыве да тыглай деч утларак йӧратет але уке коля. Тый эше ӱшанен отыл гын, те эре ик шке ыштен ончен кертыда да шке личный кучылтмо негызеш пунчалым луктын. Ӱлнӧ кӱчыкын ойлымо семын, оптике чыве-влакын тӱрлӧ видше уло. Тиде налме процессым изиш нелыракым ыштен кертеш. Тиде ойлымо, икмыняр шонымашым ушыштет кучет гын, тиде йӧсӧ лийшаш.
Эн ончычак да эн тӱҥжӧ, кидын кугытшо да формыжо нерген шоналтыза. Кид-влак мыняр кугурак улыт, чыве мыняр кугурак. Тыгак эргономика чыве-влак улыт, нуно лӱмын ыштыме улыт, нуно иктаж-могай кид кугытлан келшен толыт. Мут, изи кидда уло гын, изи кидлан келшыше эргономичный формо дене ыштыме чыве нерген шонаш кӱлеш. Тыланда тыгак ӱмбал тип нерген шоналташ кӱлеш, те чыве дене пайдаланаш тӱҥалыда. Тендан чыве дене эре пайдаланаш тӱҥалыда гын.
